ESG (z ang. environment - środowisko naturalne; social - społeczeństwo; governance - ład korporacyjny) to stosunkowo niedawno ukute pojęcie z zakresu biznesu, gospodarki i branży nieruchomości, które odnosi się do konieczności ochrony środowiska naturalnego, odczuwania szeroko rozumianej odpowiedzialności społecznej i utrzymania ładu korporacyjnego, czyli aspekty rozumiane jako zrównoważony rozwój sensu largo. Kryteriami tymi mają się kierować przedsiębiorcy z całego świata rozwijając swoje biznesy w sposób zrównoważony i odpowiedzialny. Z jednej strony jest to dążenie samych inwestorów czy kredytodawców, z drugiej - konsumentów klientów i pracowników, jednak istotną z perspektywy egzekwowalności tych kształtujących się zasad zrównoważonego rozwoju jest ich odgórne uregulowanie i usankcjonowanie przez prawodawcę, co zostanie omówione poniżej.


U podstaw standardów ESG legła koncepcja CSR (a ang. Corporate Social Responsibility - społeczna odpowiedzialność biznesu), mająca na celu stworzenie wizerunku przedsiębiorstwa nastawionego na prowadzenie odpowiedzialnego biznesu kierującego się zasadami zrównoważonego rozwoju. W przeciwieństwie do CSR, postępowanie zgodne z zasadami ESG są bardziej mierzalne i konkretne. Jak już zostało wskazane powyżej, trzy filary ESG obejmują ochronę środowiska naturalnego, odpowiedzialność społeczną i ład korporacyjny.


Ochrona środowiska naturalnego


Ochrona środowiska naturalnego jest istotnym elementem metodologii ESG. Coraz częściej słyszymy o degradacji środowiska naturalnego i jesteśmy wzywani do jej przeciwdziałania, co dotyczy nie tylko sfery życia prywatnego, lecz ma przełożenie również na świat biznesu. Z tego względu przedsiębiorstwa skupiają w coraz większym zakresie na takich aspektach jak; zmniejszenie zużycia energii elektrycznej i wody, korzystanie z odnawialnych źródeł energii, redukcja emisji zanieczyszczeń i gazów cieplarnianych, ekonomiczne korzystanie z surowców.


Odpowiedzialność społeczna i ochrona praw człowieka


Kwestie społeczne w zakresie ESG obejmują takie aspekty jak równe szanse i niedyskryminacja ze względu np. na płeć, orientację seksualną, kolor skóry itp., równe płace na tych samych stanowiskach, przestrzeganie praw pracowniczych, bezpieczeństwo i ochrona danych, zwalczanie wszelkich nierówności, prowadzenie polityki nastawionej na tolerancję różnorodności pod każdym względem, ale również przeciwdziałanie współczesnym formom niewolnictwa i pracy przymusowej.


Ład korporacyjny


W zakresie analizy ładu korporacyjnego znajdują się takie elementy jak respektowanie obowiązków informacyjnych, respektowanie praw udziałowców, struktura zarządu przedsiębiorstwa, nadzór nad przedsiębiorstwem, wynagradzanie kadry kierowniczej, przejrzystość podatkowa, a także przeciwdziałanie korupcji i łapownictwu.


Prawodawstwo w zakresie ESG


Koncepcja zrównoważonego rozwoju dała już o sobie znać również w zakresie prawodawstwa, nie tylko unijnego, ale także w Wielkiej Brytanii i USA, dając podwaliny pierwszym aktom legislacyjnym z zakresu dekarbonizacji środowiska, podatku od opakowań z plastiku, ochrony natury i przeciwdziałaniu degradacji ekosystemów, a także praw pracowniczych, w tym zakaz importu produktami wyprodukowanymi przez pracowników przymusowych, obowiązku raportowania przez przedsiębiorstwa, czy tzw. greenwashing. Poniżej przedstawię krótko kilka z najistotniejszych regulacji UE.


Europejski Zielony Ład (European Green Deal)


Strategia UE z 2019 roku przewidująca osiągnięcie neutralności klimatycznej do 2050 roku, poprzez m.in. wdrożenie gospodarki o obiegu zamkniętym, korzystanie z odnawialnych źródeł energii, modernizacja energetyczna budynków, wznoszenie budynków o niższym zapotrzebowaniu na energię, przejście na nisko lub zeroemisyjny transport i wdrażanie nowoczesnych rozwiązań transportowych, budowę infrastruktury ratownictwa medycznego oraz infrastruktury ponadregionalnych podmiotów leczniczych, czy ochronę i odbudowę ekosystemów i bioróżnorodności.


CSRD (pl. Corporate Sustainablility Reporting Directive)


Jest to dyrektywa na temat raportowania w sprawie zrównoważonego rozwoju. Na jej podstawie ponad 50 tysięcy dużych przedsiębiorstw spełniających określone kryteria finansowe i w zakresie zatrudnienia, a w następnej kolejności również średnie i małe, (nie tylko z UE, ale również współpracujących w ramach UE) będzie zobligowanych do składania sprawozdań niefinansowych obejmujących wszystkie istotne czynniki środowiskowe, społeczne i związane z ładem korporacyjnym (ESG). Tym sposobem CSRD nakłada na przedsiębiorców obowiązek raportowania w zakresie większym niż dotychczas oraz obejmując tym obowiązkiem szersze grono przedsiębiorców, którzy w swoich raportach będą teraz musieli uwzględnić także wpływ zmian klimatycznych na swoje przedsiębiorstwo. Celem dyrektwy jest zwiększenie inwestycji na rzecz działalności podejmowanej w państwach członkowskich, która rzeczywiście ma charakter zrównoważony.


Dyrektywa CSRD będzie wprowadzana w życie stopniowo, zacznie obowiązywać od 2024 r. obejmując dane za rok 2023, przy czym należy pamiętać, że dyrektywy unijne nie są stosowane automatycznie, lecz wymagają implementacji do systemu prawnego danego państwa członkowskiego, co oznacza że do realizacji tej dyrektywy wymagane będzie uchwalenie odpowiedniej ustawy.


Rozporządzenie SFDR (pl. Sustainable Finance Disclosure Regulation)


Jest to Rozporządzenie UE obowiązujące od 10 marca 2021 r. w sprawie ujawniania informacji związanych ze zrównoważonym rozwojem w sektorze usług finansowych. Podlegają mu takie instytucje jak zakłady ubezpieczeń, fundusze inwestycyjne oraz banki. Zgodnie z Rozporządzeniem instytucje objęte nim są zobligowane do ujawniania swojego podejścia do zarządzania ryzykami dla zrównoważonego rozwoju w ramach prowadzonej działalności inwestycyjnej i podejmowanych przez nich decyzji inwestycyjnych. Rozporządzenie obowiązuje bezpośrednio w państwach członkowskich UE.


Taksonomia EU


Jest to Rozporządzenie UE zmieniające i uzupełniające Rozporządzenie SFDR. Ustala ramy dla systemu klasyfikacji działalności ekonomicznej i inwestycyjnej jako "zrównoważonej" i obliguje podmioty, które mu podlegają do corocznego raportowania o ich dochodach, wydatkach kapitałowych i operacyjnych pochodzących ze zrównoważonej działalności. Przepisy te mają na celu wprowadzić większą przejrzystość w zakresie zrównoważonego rozwoju biznesu i inwestycji w UE oraz mają zwiększyć wielkość zrównoważonego finansowania w UE. Rozporządzenie obowiązuje bezpośrednio w państwach członkowskich UE.